ഡിജിറ്റൽ ജനക്കൂട്ടവും പരിഹാസവും ആയുധമാക്കി ചരിത്രമെഴുതിയ ജെൻസി സമരം: എങ്ങനെയാണ് സിജെപി തരംഗമായത്?

पारമ്പരാഗത സമരരീതികളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായി, ഡിജിറ്റൽ കാലഘട്ടത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ പൂർണ്ണമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയാണ് സിജെപി പ്രക്ഷോഭം ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചത്. അതൊരു പരമ്പരാഗത സമരമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങൾ കീഴടക്കിയ ഒരു ആഘോഷമായിരുന്നുവെന്ന് വിശകലനം ചെയ്യാം.

സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിലെ സ്വയം സംഘാടനം
വലിയ രാഷ്ട്രീയ ഗോഡ്ഫാദർമാരോ മുൻനിര നേതാക്കളോ ഇല്ലാതെയാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭം വളർന്നത്. വിവിധ രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടുകളുള്ള, സാധാരണക്കാരായ വിദ്യാർഥികളും യുവാക്കളും സമൂഹമാധ്യമങ്ങൾ വഴി സ്വയം സംഘടിക്കുകയാണുണ്ടായത്.

ഓൺലൈൻ സറ്റയറുകളിൽ തുടങ്ങി പിന്നീട് തെരുവ് സമരമായി മാറിയ ഈ പ്രസ്ഥാനം യുവാക്കളുടെ നിരാശയുടെയും അമർഷത്തിന്റെയും മേലാണ് കെട്ടിപ്പടുത്തത്. വൈറൽ പ്രതിഷേധവും റീലുകളും
സമരസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെടുന്നതിനു മുൻപ് ഇൻസ്റ്റഗ്രാമിൽ റീലുകൾ പങ്കുവെച്ചുകൊണ്ടാണ് വിദ്യാർഥികൾ പ്രതിഷേധം അറിയിച്ചത്.

പൊലീസിന്റെ കണ്ണീർവാതകത്തെ നേരിടാൻ പോകുമ്പോൾ ധരിക്കേണ്ട വസ്ത്രങ്ങൾ എന്ന നിലയിലുള്ള ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ വലിയ തോതിൽ വൈറലായി മാറി.

കറുത്ത വസ്ത്രങ്ങൾക്ക് പകരം സ്പൈഡർമാൻ, ബാറ്റ്മാൻ, ദിനോസർ, പാറ്റകളുടെ വേഷങ്ങൾ എന്നിവ ധരിച്ചാണ് പ്രതിഷേധക്കാർ തെരുവിൽ ഇറങ്ങിയത്. ഇത് ഗൗരവമേറിയ സമരത്തെ ഒരു കാർണിവൽ പ്രതീതിയിലേക്ക് എത്തിച്ചു.

ഫ്ലാഷ് മോബുകളും ക്രിയാത്മക പ്ലക്കാർഡുകളും
ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിലുള്ള സമരവേദി പലർക്കും ഒരു വലിയ സ്റ്റുഡിയോ പോലെയായിരുന്നു. പ്ലക്കാർഡുകൾ പിടിച്ചുനിൽക്കുമ്പോഴും പൊലീസിനെ നേരിടുമ്പോഴും യുവാക്കൾ ലൈവ് വ്ലോഗിംഗും ട്രെൻഡിങ് പാട്ടുകൾക്കനുസരിച്ചുള്ള റീലുകളും ചെയ്തു.

വെറും മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ എഴുതുന്നതിനു പകരം സിനിമകളിലെയും വെബ് സീരീസുകളിലെയും മീമുകളും ഡയലോഗുകളും ചേർത്താണ് പ്ലക്കാർഡുകൾ തയാറാക്കിയത്. ‘എന്റെ ഭാവിയേക്കാൾ സുതാര്യമാണ് ഉർവശി റൗട്ടേലയുടെ സാരി’, ‘പേപ്പർ ചോർത്തുന്നതിൽ താൽപര്യമില്ല, ഹൃദയങ്ങൾ ചോർത്തുന്നതിലാണ് താൽപര്യം’ തുടങ്ങിയ വാചകങ്ങൾ ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

സമരപ്പന്തലുകളിൽ ഫ്ലാഷ് മോബുകളും ഹിപ്പ് ഹോപ്പ് റാപ്പ് പാട്ടുകളും അരങ്ങേറി. അൽഗോരിതം അറിഞ്ഞുള്ള പ്രചാരണം
സമൂഹമാധ്യമങ്ങളുടെ അൽഗോരിതം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് ജെൻസി തലമുറ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു.

സങ്കടകരമായ വാർത്തകളേക്കാൾ സർഗാത്മകമായ ഉള്ളടക്കങ്ങളാണ് ആളുകൾ കാണാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത് എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ അവർ, പ്രതിഷേധത്തെ ഫെസ്റ്റിവൽ മൂഡിലേക്ക് മാറ്റി ട്രെൻഡിങ് ലിസ്റ്റിൽ ഇടംനേടി. പൊലീസിനെതിരെ മാനസിക പരിഹാസം
വലിയ തോതിൽ ലാത്തിച്ചാർജും മർദ്ദനവും നേരിടേണ്ടി വന്നിട്ടും ഭയന്നോടുന്നതിന് പകരം യുവാക്കൾ പൊലീസിന് നേരെ കയ്യടിച്ച് ‘ഗുഡ് ജോബ്’ എന്ന് വിളിച്ച് കൂവി.

ശാരീരിക അതിക്രമങ്ങളെ മാനസികമായ പരിഹാസം കൊണ്ട് നേരിട്ട ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചു.

ബാരിക്കേഡുകൾ തകർത്ത് പൊലീസ് എത്തിയപ്പോൾ വിദ്യാർഥികൾ പരസ്പരം കൈകോർത്ത് പിടിച്ച് നിലത്തിരുന്ന് ഉച്ചത്തിൽ ദേശീയഗാനം (ജനഗണമന) ആലപിച്ചു. പൊലീസിന്റെ മർദ്ദനത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അവർ ദേശീയവികാരത്തെ ഒരു കവചമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു.

ആധുനിക ആപ്പുകളുടെ ഉപയോഗം
പൊലീസിന്റെ ലാത്തിച്ചാർജിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഓടിയതിനെ പ്രശസ്തമായ ‘Subway Surfers’ ഗെയിമിനോടാണ് യുവാക്കൾ ഉപമിച്ചത്. തങ്ങൾ ഓടുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ഈ ഗെയിമിന്റെ പശ്ചാത്തല സംഗീതം നൽകിയാണ് റീലുകൾ തയാറാക്കിയത്.

എത്ര കിലോമീറ്റർ ഓടി എന്ന് ട്രാക്ക് ചെയ്യാൻ ‘Strava’ പോലെയുള്ള ഫിറ്റ്നസ് ആപ്പുകളും ചിലർ ഉപയോഗിച്ചു. ഇന്റർനെറ്റ് സേവനങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുത്തിയിട്ടും മെഷ് മെസേജിങ് ആപ്പുകൾ വഴി ആശയവിനിമയം നടത്തി ആയിരക്കണക്കിന് യുവാക്കൾ കനത്ത മഴയത്തും രാത്രിയിലും ജന്തർ മന്തറിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി സമരം പുനരാരംഭിച്ചു.

പരസ്യങ്ങളില്ലാത്ത കോടികളുടെ ഫോളോവേഴ്സ്
പണം മുടക്കിയുള്ള യാതൊരു പ്രചാരണവുമില്ലാതെയാണ് സിജെപി ഫോളോവേഴ്സിനെ സ്വന്തമാക്കിയത്. ഇൻസ്റ്റഗ്രാം അക്കൗണ്ട് തുടങ്ങി വെറും രണ്ട് മാസത്തിനുള്ളിൽ 25 ദശലക്ഷത്തിലധികം (2.5 കോടി) ഫോളോവേഴ്‌സിനെ അവർ നേടി.

ഇത് രാജ്യത്തെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ ഔദ്യോഗിക ഫോളോവേഴ്സ് കണക്കുകളെയും പിന്തള്ളുന്നതായിരുന്നു. ഡൽഹിയിൽ നേരിട്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് യുവാക്കൾ തങ്ങളുടെ പ്രൊഫൈൽ ചിത്രങ്ങൾ പാറ്റകളാക്കി മാറ്റി ഡിജിറ്റലായി ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി.