യുഎസ്-ഇറാൻ ധാരണയും പശ്ചിമേഷ്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പുതിയ സമവാക്യങ്ങളും

നൂറിലേറെ ദിവസങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധത്തിന് ശേഷം യുഎസ്-ഇറാൻ ബന്ധത്തിൽ വഴിത്തിരിവാകുന്ന ഒരു ധാരണാപത്രം ഒപ്പുവെക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ യുദ്ധം മൂലം വലിയ തോതിലുള്ള ആൾനാശവും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളും ഇറാന്റെ ആസ്തികൾക്ക് നാശവും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

യുദ്ധത്തിന് തുടക്കമിട്ടപ്പോൾ ഇസ്രയേലുമായി ചേർന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോൺൾഡ് ട്രംപ് ഇപ്പോൾ പിന്നോക്കം പോയത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭരണമാറ്റം ലക്ഷ്യമല്ലായിരുന്നെന്ന നിലപാടാണ് അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്.

ഈ ധാരണാപത്രത്തെക്കുറിച്ച് ഔദ്യോഗികമായി പ്രതികരിക്കവേ, ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് പെസെഷ്കിയാൻ വ്യക്തമാക്കിയത് ഇപ്രകാരമാണ്: ‘‘യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഗതികെട്ട് പലവിധ സമ്മർദതന്ത്രങ്ങളും സ്വാധീനവും പ്രയോഗിച്ചാണ് ഈ ധാരണാപത്രം സാധ്യമാക്കിയത്. തത്വത്തിൽ, എന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് വേറെയാണ്.

എന്നിരിക്കിലും ഇറാനിയൻ ജനതയുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുമെന്നും ഇതിന്റെ എല്ലാ ഉത്തരവാദിത്തവും ഏറ്റെടുക്കുമെന്നും പ്രസിഡന്റ് പെസെഷ്കിയാൻ ഉറപ്പുനൽകിയതോടെ ധാരണാപത്രത്തിനു ഞാൻ അംഗീകാരം നൽകുകയായിരുന്നു. അംഗീകരിക്കാനാകാത്ത ആവശ്യങ്ങളാണ് യുഎസ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നതെങ്കിൽ അനുവദിച്ചുകൊടുക്കില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞി‌ട്ടുണ്ട്.

ഇനി ന‌ടക്കാൻ പോകുന്ന മുഖാമുഖ ചർച്ചകളുടെ അർഥം ശത്രുവിന്റെ നിലപാടുകളെ ഞങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നു എന്നല്ല.’’ ധാരണാപത്രത്തിന്റെ പ്രധാന വശങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
* ആണവായുധ നയം: ഇറാൻ ആണവായുധങ്ങൾ നിർമിക്കില്ലെന്ന ഉറപ്പ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം പിടിച്ചെടുത്ത് നശിപ്പിക്കുമെന്ന യുഎസ് വാദം കരാറിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
* ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്: വരും 60 ദിവസത്തേക്ക് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വഴി സഞ്ചരിക്കുന്ന കപ്പലുകളിൽ ടോൾ പിരിവ് ഉണ്ടാകില്ല. ഇതിന് ശേഷം ഇറാനും ഒമാനും ചേർന്ന് തുടർനടപടികൾ തീരുമാനിക്കും.

ബറാക് ഒബാമ ഭരണകാലത്ത് 2015-ൽ ഉണ്ടാക്കിയ കരാറിൽ നിന്ന് 2018-ൽ ഡോൺൾഡ് ട്രംപ് പിന്മാറിയ സാഹചര്യത്തിൽ, പുതിയ ധാരണയിലൂടെ എന്താണ് നേട്ടമെന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ, ഇസ്രയേൽ പ്രധാനമന്ത്രി ബെന്യാമിൻ നെതന്യാഹു ലബനനിൽ സൈനിക സാന്നിധ്യം തുടരുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചത് സമാധാന പ്രക്രിയയ്ക്ക് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്.

ഇസ്രയേലിന്റെ നിലപാടുകളെ നിയന്ത്രിക്കുക എന്നത് യുഎസിന്റെ മുന്നിലുള്ള വലിയൊരു കടമ്പയാണ്. ഒക്ടോബറിൽ ഇസ്രയേലിലും നവംബറിൽ യുഎസിലും നടക്കാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഈ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുമെന്നുറപ്പാണ്.

എന്തുതന്നെയായാലും, മിനാബിലെ പ്രൈമറി സ്കൂളിലുണ്ടായ ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട 120 കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ വിയോഗം ഉൾപ്പെടെ, യുദ്ധം വരുത്തിവെച്ച കനത്ത നഷ്ടങ്ങൾക്ക് ഈ ധാരണാപത്രം ഒരു ഉത്തരമല്ല.