യൂറോപ്പിൽ പുഴകൾ വീണ്ടും ഒഴുകുന്നു; അണക്കെട്ടുകൾ തകർത്ത് നദികളെ സ്വതന്ത്രമാക്കുന്ന പാതയിൽ വൻമുന്നേറ്റം

യൂറോപ്പിലെ നദീതടങ്ങളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് വിവിധ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി നിർമ്മിച്ചതും, ഇന്ന് അപ്രസക്തമായി മാറിയതുമായ ആയിരക്കണക്കിന് അണക്കെട്ടുകളും തടയണകളും പൊളിച്ചുനീക്കി നദികളെ സ്വതന്ത്രമായി ഒഴുകാൻ അനുവദിക്കുകയാണ് അധികൃതർ.

പരിസ്ഥിതി പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കുന്ന ഈ നടപടിക്ക് വലിയ സ്വീകാര്യതയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. **പരിസ്ഥിതിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഗുണങ്ങൾ**
ചെറിയ തടസ്സങ്ങൾ പോലും നദിയുടെ സ്വാഭാവികമായ ഒഴുക്കിനെയും ആവാസവ്യവസ്ഥയെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ട്.

മത്സ്യങ്ങളുടെ ദേശാടനം തടസ്സപ്പെടുക, മുട്ടയിടാനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ ഇല്ലാതാവുക, ജലത്തിന്റെ താപനിലയിൽ മാറ്റം വരിക തുടങ്ങിയവയാണ് ഇതിന്റെ ദൂഷ്യഫലങ്ങൾ. കെട്ടിനിർത്തുന്ന വെള്ളത്തിൽ പായൽ നിറയുകയും ശുദ്ധജല മത്സ്യങ്ങളുടെ പല വർഗ്ഗങ്ങൾ വംശനാശഭീഷണിയിലാവുകയും ചെയ്യുന്നു.

അണക്കെട്ടുകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതോടെ വെള്ളത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉയരുകയും, കൃഷിക്ക് ആവശ്യമായ പോഷകങ്ങൾ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സുഗമമായി എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. **ചരിത്രപരമായ മാറ്റം**
എൺപതുകളിലാണ് യൂറോപ്പിൽ അണക്കെട്ടുകൾക്കെതിരായ നീക്കങ്ങൾ ശക്തമായത്.

ഇതിനു മുൻപേ തന്നെ എഴുപതുകളിൽ അമേരിക്കയിൽ അണക്കെട്ടുകൾ പൊളിച്ചുനീക്കുന്ന പദ്ധതികൾക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചിരുന്നു. ഇതിന്റെ ചുവടുപിടിച്ച് രൂപീകൃതമായ ‘Dam Removal, Europe’ എന്ന സംഘടന വലിയ തോതിലുള്ള ബോധവൽക്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തി.

ഇതിനകം യൂറോപ്പിലുടനീളം 9,000-ഓളം അണക്കെട്ടുകളും മറ്റ് തടസ്സങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യാൻ സാധിച്ചു. **ഫিনലാൻഡ്, സ്പെയിൻ, ബെൽജിയം, ഇംഗ്ലണ്ട്, ഡെൻമാർക്ക്, സ്വീഡൻ, എസ്റ്റോണിയ** തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളെല്ലാം ഇപ്പോൾ പുഴ വീണ്ടെടുക്കൽ പാതയിലാണ്.

**ചാവുകടലിന്റെ ദുരവസ്ഥ**
ഒരു വശത്ത് നദികൾ സ്വതന്ത്രമാകുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് ചാവുകടൽ വരളുന്ന ആശങ്കാജനകമായ വാർത്തകളുമുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകളും കാരണം ഓരോ വർഷവും നാല് അടി വീതമാണ് കടൽ പിന്നോട്ട് പോകുന്നത്.

ഇസ്രായേൽ, ജോർദാൻ, പാലസ്തീൻ, സിറിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ജോർദാൻ നദിക്ക് കുറുകെ ഏകദേശം 30-ഓളം ഡാമുകളും റിസർവോയറുകളുമുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിനിടെ ചാവുകടലിന്റെ വിസ്തൃതി മൂന്നിലൊന്ന് കുറഞ്ഞു.

ജോർദാൻ നദിയിലെ നീരൊഴുക്ക് കുറഞ്ഞതോടെ വെള്ളത്തിലെ ഉപ്പിന്റെ അംശം വർധിക്കുകയും തീരപ്രദേശത്ത് 6,000-ഓളം കുഴികൾ രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് പല വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളും അടച്ചുപൂട്ടേണ്ടി വന്നു.

പ്രതിസന്ധികൾ പരിഹരിക്കാൻ വിവിധ ധാരണകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ചെലവും രാഷ്ട്രീയ ഭിന്നതകളും പദ്ധതികൾക്ക് തടസ്സമാകുന്നു.