ചബഹാർ തുറമുഖം: തന്ത്രപ്രധാന വ്യാപാര പാതയിൽ ഇന്ത്യയുടെ മുന്നേറ്റം

മധ്യേഷ്യയിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും പാക്കിസ്ഥാനെ ആശ്രയിക്കാതെ ചരക്കുനീക്കം സാധ്യമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഇന്ത്യ ഇറാനിലെ ചബഹാർ തുറമുഖം വികസിപ്പിച്ചത്. ചൈന-പാക്കിസ്ഥാൻ സാമ്പത്തിക ഇടനാഴിയുടെ ഭാഗമായി നിർമിച്ച ഗ്വാദർ തുറമുഖത്തിന് തൊട്ടടുത്ത് ഇന്ത്യ വലിയ നിക്ഷേപത്തോടെ ഒരുക്കിയ ഈ സൗകര്യം, പ്രാദേശിക വാണിജ്യ ഭൂപടത്തിൽ അതീവ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.

പാക്കിസ്ഥാൻ അതിർത്തി ഒഴിവാക്കി അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, ഇറാൻ, അർമേനിയ, അസർബൈജാൻ, കസാക്കിസ്ഥാൻ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, കിർഗിസ്ഥാൻ, തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ, റഷ്യ, യൂറോപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് സുഗമമായ ചരക്കുഗതാഗതത്തിന് ഈ തുറമുഖം വഴിയൊരുക്കുന്നു. റഷ്യയിൽ നിന്ന് മധ്യേഷ്യ വഴി ഇറാനിലേക്ക് നീളുന്ന 7000 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള ഇന്റർനാഷനൽ നോർത്ത്-സൗത്ത് ഗതാഗത ഇടനാഴി (INSTC) യുമായി ചബഹാറിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയ്ക്ക് വലിയ നേട്ടമാണ്.

സൂയസ് കനാൽ വഴിയുള്ള ഗതാഗതത്തെ അപേക്ഷിച്ച് രണ്ടാഴ്ചയിലേറെ സമയം ലാഭിക്കാൻ ഈ പാതയിലൂടെ സാധിക്കും. എങ്കിലും, ഇറാനുമേൽ അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയ ഉപരോധങ്ങൾ ചബഹാറിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചിരുന്നു.

2025 ഒക്ടോബറിൽ ട്രംപ് ഭരണകൂടം നൽകിവന്ന ഇളവുകൾ റദ്ദാക്കിയത് വലിയ വെല്ലുവിളിയായി. ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കൊടുവിൽ 2026 ഏപ്രിൽ 26 വരെ ഇളവുകൾ നീട്ടാൻ യുഎസ് തയ്യാറായെങ്കിലും, പിന്നീട് തുടർനടപടികളിൽ അനിശ്ചിതത്വം നിലനിന്നു.

യുദ്ധസാഹചര്യങ്ങളും മേഖലയിലെ സംഘർഷങ്ങളും തുറമുഖത്തിന്റെ വികസനത്തെ മന്ദഗതിയിലാക്കി. ഇതിനിടയിൽ, ചബഹാറിന്റെ നടത്തിപ്പ് ഇറാനിയൻ കമ്പനികൾക്ക് കൈമാറാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾ ഉയർന്നെങ്കിലും കേന്ദ്രസർക്കാർ അത് നിഷേധിച്ചു.

2024-ൽ ഒപ്പുവെച്ച 10 വർഷത്തെ കരാർ പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ തുറമുഖത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം. കേന്ദ്രസർക്കാരിന് കീഴിലുള്ള ഇന്ത്യ പോർട്സ് ഗ്ലോബൽ ലിമിറ്റഡ് (IPGL) ആണ് ഇതിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നത്.

ഇതിനോടകം 3000 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപമാണ് ഇന്ത്യ ഈ പദ്ധതിയിൽ നടത്തിയിട്ടുള്ളത്. പുതിയ കരാറുകളിലൂടെ ചബഹാർ തുറമുഖം വീണ്ടും സജീവമാക്കാനുള്ള തീവ്രശ്രമത്തിലാണ് കേന്ദ്രസർക്കാർ.