ചബഹാർ തുറമുഖവും യുഎസ് ഉപരോധവും: ഇന്ത്യ നേരിടുന്നത് കടുത്ത വെല്ലുവിളികൾ

ഇറാനിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ചബഹാർ തുറമുഖത്തിന് ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഉപരോധം പിൻവലിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ ഇതുവരെയും വ്യക്തമായ നിലപാട് സ്വീകരിക്കാതെ അമേരിക്ക. മുൻ യുഎസ് ഭരണകൂടമാണ് ഇറാന് ബാധകമായ ഉപരോധം ഈ തുറമുഖത്തിനും കൂടി വ്യാപിപ്പിച്ചത്.

തുടർന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ശക്തമായ ആവശ്യത്തെത്തുടർന്ന് ഉപരോധത്തിൽ ഇളവുകൾ അനുവദിക്കാൻ യുഎസ് തയ്യാറായെങ്കിലും, കഴിഞ്ഞ ഏപ്രിൽ 26-ന് ഇതിന്റെ കാലാവധി അവസാനിച്ചതോടെ ഉപരോധം വീണ്ടും നിലവിൽ വരികയായിരുന്നു. ഉപരോധ ഇളവിന്റെ കാലാവധി നീട്ടി നൽകണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഇന്ത്യ ഔദ്യോഗികമായി വീണ്ടും വാഷിംഗ്ടണിനെ സമീപിച്ചെങ്കിലും ഇതുവരെ അനുകൂലമായ നടപടികൾ ഒന്നും തന്നെ ഉണ്ടായിട്ടില്ല.

ഉപരോധത്തിന് പുറമെ ഇറാനിൽ അമേരിക്ക നടത്തിവരുന്ന ബോംബാക്രമണങ്ങളും തുറമുഖത്തിന്റെ സുഗമമായ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഫലത്തിൽ ഇരട്ട

പ്രതിസന്ധിയാണ് ഇന്ത്യ ഇപ്പോൾ ചബഹാറിൽ നേരിടുന്നത്. ചബഹാറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട

എല്ലാ പങ്കാളികളുമായും നയതല ചർച്ചകൾ തുടർന്നുവരികയാണെന്നാണ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ സെക്രട്ടറി രൺധീർ ജയ്സ്വാൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഈ തുറമുഖത്തിന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി ഇന്ത്യ ഇതിനോടകം തന്നെ 12 കോടി ഡോളറിലധികം (ഏകദേശം 1150 കോടി രൂപ) തുക മുടക്കിയിട്ടുണ്ട്.

കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ഇന്ത്യ പോർട്സ് ഗ്ലോബൽ ലിമിറ്റഡ് (ഐജിപിഎൽ) ആണ് തുറമുഖത്തിന്റെ പ്രവർത്തനച്ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അതീവ നിർണായകമാണ് ചബഹാർ പദ്ധതി.

പാക്കിസ്ഥാനെ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് ഇറാൻ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ, കിർഗിസ്ഥാൻ, തുർക്ക്മെനിസ്ഥാൻ, കസാക്കിസ്ഥാൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുമായി വ്യാപാര ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സുപ്രധാന കവാടമാണ് ഈ തുറമുഖം. കൂടാതെ, ഇറാഖിനെ റഷ്യ, യൂറോപ്പ് തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നോർത്ത്-സൗത്ത് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോറിഡോർ (ഐഎൻഎസ്ടിസി) പദ്ധതിയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട

കണ്ണികളിൽ ഒന്നു കൂടിയാണിത്. ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിൽ സമഗ്രമായ സമാധാന കരാറുകൾ യാഥാർത്ഥ്യമായാൽ മാത്രമേ ചബഹാർ തുറമുഖത്തിന് മേലുള്ള ഉപരോധങ്ങളിൽ പൂർണ്ണമായ ഇളവ് ലഭിക്കൂ എന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

എങ്കിലും അമേരിക്കയുമായുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ ഇപ്പോഴും സജീവമായി തുടരുന്നുണ്ടെന്നാണ് കേന്ദ്ര വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം ഔദ്യോഗികമായി അറിയിക്കുന്നത്. അതിനിടെ, പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാൻ പാക്കിസ്ഥാന്റെ സഹായം തേടാൻ ഒരുങ്ങി ഇറാൻ.

ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വഴി ഇറാനിലേക്കും തിരിച്ചുമുള്ള ചരക്ക് കപ്പലുകൾ തടയുന്ന അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിന്റെ നടപടികൾ ഇറാന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ സാരമായി തകർത്തിട്ടുണ്ട്. സ്വന്തം തുറമുഖങ്ങളുടെ ഉപയോഗം പരിമിതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് അയൽരാജ്യമായ പാക്കിസ്ഥാന്റെ തുറമുഖങ്ങളെ ആശ്രയിക്കാനാണ് ഇറാൻ ഇപ്പോൾ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത്.

പാക്കിസ്ഥാനിലെ കറാച്ചി തുറമുഖവും ചൈനീസ് സഹായത്തോടെ വികസിപ്പിച്ച ഗ്വാദർ തുറമുഖവും ചരക്കുനീക്കത്തിനായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുമെന്ന് ഇറാന്റെ ട്രേഡ് പ്രൊമോഷൻ ഓർഗനൈസേഷൻ മേധാവി മുഹമ്മദ് അലി ദേഖൻ ദേനാവി വ്യക്തമാക്കി. ഇറാന്റെ വ്യാപാര, വ്യവസായ മന്ത്രി മുഹമ്മദ് അതാബക്കിനൊപ്പം ഇസ്ലാമാബാദ് സന്ദർശിക്കുന്ന വേളയിലാണ് അദ്ദേഹം ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്.

പാക്കിസ്ഥാനിൽ നിന്നും വലിയ തോതിൽ അവശ്യസാധനങ്ങളും വ്യാവസായിക അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളും ഇറക്കുമതി ചെയ്യാനും ഇറാൻ പദ്ധതിയിടുന്നുണ്ട്. ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി വ്യാപാരം 1000 കോടി ഡോളറിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ പാക്ക്-ഇറാൻ മന്ത്രിതല ചർച്ചകളിൽ ധാരണയായിട്ടുണ്ട്.

അമേരിക്കയുടെ കപ്പൽ ഉപരോധം മൂലം ഇറാന് പ്രതിദിനം ഏകദേശം 50 കോടി ഡോളറിന്റെ (சுமார் 4750 കോടി രൂപ) കയറ്റുമതി വരുമാന നഷ്ടമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. മെയ് മാസം മുതൽ ഇതുവരെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയിൽ 480 കോടി ഡോളറിന്റെ കുറവുണ്ടായതായി യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപും അടുത്തിടെ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിരുന്നു.

സാമ്പത്തിക നഷ്ടങ്ങൾ പരമാവധി ഒഴിവാക്കാനാണ് ഇറാൻ ഇപ്പോൾ പാക്കിസ്ഥാന്റെ തുറമുഖങ്ങളെ ആശ്രയിക്കാൻ നിർബന്ധിതരായിരിക്കുന്നത്.